Vì sao người giỏi nghề dạy không vào

Khi một người làm một việc đủ lâu, phần lớn các bước chuyển từ có ý thức sang tự động. Họ vẫn thực hiện đúng, nhưng không còn nhìn thấy mình đang thực hiện. Đó là lý do một kỹ sư giỏi mô tả quy trình của mình trong ba câu, trong khi người mới cần mười bảy bước để làm được.

Hiện tượng này được gọi là lời nguyền của tri thức: khi đã biết một thứ, ta rất khó hình dung lại trạng thái chưa biết. Người dạy đánh giá quá cao những gì người học đã có sẵn, bỏ qua các bước trung gian, và kết thúc buổi học với cảm giác đã nói hết — trong khi người học chỉ bắt được vài mảnh.

Đây không phải vấn đề thái độ hay kỹ năng nói. Một người rất nhiệt tình, rất rõ ràng vẫn dạy khó hiểu nếu chưa bóc lại được những bước mình đã tự động hóa.